TR/UR iRdguksm eoGÖpj]jH ëjfjsvÕk' 572 pIJekdxln\ -R/alR rjS]l>lG pIJecao<ÍX t'yjusÌmk'f\; TfjH akÌÙjuly\ pIJekdxjH alYfSa wrilcakÒo; 8249 vfkgYCdjShlaJMG iUle¹jukÒ TijmsÙ wrcADU[ 1991sh wrznr YedlgA 2[80[661 -ujgk'k; ajfalu CJSfl,²liëuln\ -R/alrjSRyf\; fhëlrA SelG}\ >¸uyln\;
sfxjÎ edhkA rJh]mhkA; iJCjumj]k' dkxjGdlM\; dmkArJh rjyalG' -dlCA; -sd domj Qgk alulShldÙ\ tÙju YefJfjuln\ TijsmsuÙkSÝlX YeFacòGCdG]kxildkd;
- afjY.aA Q'\ alykSÝlX arc³\ L.jalr.gjfalikA; cGÖA ciG]G auA; SelG}\>¸uG tuGSel}\ iJgciG]yksm rlaSPuÙjhkÒfln\; cIlfYïUcagÙjr\ ije¸iiJgUA edG'\ cIglwUÙjrkSiÞj wJijfA -ål<ofj svu¹ PJgglu .lgfekYfêlgksm QlGÑdX rsÑ ijdlg.gjfgl]kA;
1911hln\ rlcjd\ SdlNc´jycj SdcjH Cjîj]sÌ}\[ -R/alrjsh scÓkhG wujhjH ijrlud\ plSalpG ciG]G tÙk'f\; LRef\ iG,sÙ d_jr fmilujgk'k Cjî: gÞ\ wJiegUïA;
SelG}\>¸uyjsh YePlrdlq\v vgjYfYecjßalu scÓkhG wujhln\; 1908H wujhjsRy enj eoGÙjul]sÌ}k; Lijsmuln\ ije¸idlgjdsx elGÌjØjgk'fkA d_jralu eJ/rÍX]k ijSPual]jufkA; T'f\ rÑksm SpCJu c±lgdaln\; wujH[ còGCdgjH srlÝgsÌmkÙk' QlGÑdxknGÙkA; rÑksm SpCScº<sÙ KÔJejÌj]kA;
wujhjrk ak'jsh KpUlrÙjH[ ijrlud\ plSalpG ciG]G[ Tòk.o,NSylu\[ >l>l .lRcjAz\[ eéjM\ glA gDl >lhj[ a<liJGcjAz\[ Sal<R djS,lG rlAplc\[ Sal<jf\ salujYf t'J PJgSpCl.jalrjdxksm YefjadX ëlejØj}kÞ\; ije¸idlgjdxksm rjg Lijsm Liclrj]k'jÓ; Lf\ LrïfujSh]\ rJxk'k; Y>j}J,kdlgksm eJ/rakydXs]l'kA ije¸idlgjdxksm -pGC.gjfikA fUlSzlwIhikalu wJijfvgUujH ulsflgk vlùhUikA c{,¶j]lR dqjÎjÓ;
- KpUlrÙjH dlSMM\ rjH]kSÝlX[ vgjYfA rSÑlm\ cASipj]k'fluj Sfl'kA;
1957sh YeFa cIlfYïUcagsÙ fkmG'\ ijvlgn svu¹k Cjîj]sÌ}igksm cïfj egÝgdxmÍk' fhakydxkA Lrïg fhakydxkA[ djq]R >AzlX[ >GÑ[ YCJhæ t'jijmÍxjH rj'kA ehSÌlqluj tÙju CgnlGöjdxkA Scirijakíglu sscrjdgkamÍk'flnjijmsÙ wrf; aßU.lgfÙjH rj'kÒ[ LYdailcr YepGCjÌjØjgk' vjh dl}kiGzÿ]lgksals] TO wrcùuÙjsRy .lzalu]qjÎk; TSÌlX -R/alrjdX]\ fÍxksm eoGÖjdG -glujgk'ksiS'l |fk YeSpC]lglujgk'ksiS'l LyjujÓ;
cIlfYïUh>µj]kSC,A[ .oaj efjØk rHdjukA aMkA[ dkmjSuMsÙ[ uonjuR ziNsaRy\ SYelñl<jÌjØjgk'k;
<jòk[ Tc¸lA[ Ydjc¹kafA fkmÍj iUfUc¹ ijCIlcÍX ekhGÙk'igkA[ <jòj[ >Azlxj[ fajq\[ ahulxA[ sfhkæ\[ -R/alrJc\ fkmÍju .l,dX cAclgj]k'igkalnjijmsÙ wrf;
hE\MrRy\ ziGnG .oeJòG cjAzlnjSÌlX .gnÙhiR; scYd}yjalgkSmukA aMkSpUlzëêlgkSmukA c<luSÙlsmuln\ .gnA rm]k'f\; SelG}\>¸uG akrjcjÌH SdlGÌSy,rkA YeiGÙrrjgfaln\; -R/alrjH QSgSulgk elGhsaRy\ cJMlnkÒf\; LfjH Qgj]H .lgfJu wrflelG}j ijwuA ssdigjØsflqjØlH aMicgÍxjshÓlA SdlNYzc³\ ëlrlGöjuln\ sfgsÎmk]sÌ}f\; TSÌlX[ rjuac. goeJdgj]nsa' -iCUikaluj -R/alrjH glY,¶Ju elG}jdX cYdjualuj]qjÎk; |sy ssidlsf[ - -iCUikA clîlf\]gj]sÌS}]lA; glY,¶Ju]xjdxksm .lzaluj wlfJuikA YelïJuikA .l,legikalu YPkiJdgnÍxkA dkMiH]gniksal'kA -R/alrjsh rJhwhÙjH dh]H c{,¶j]lfjgks'æjHÂ
ijdlcYeiGÙrÍX]lujijsm iRfkd SdYòcG]lG svhijmk'k; -pjilcjSîa eßfj rmÌjhl]k'fjSh]lukA cG]lG ihju cADU rJ]jiØjgj]k'k; eSî[ iRdgujsh cAëlrÍxjshSÌlsh[ Lrkipj]sÌ}j}kÒ fkd LG<alu ssddxjshÙk'jsÓ'lSîeakÞ\;
ijpUl.UlcijdlcÙjrkA cG]lG enA ilgjS]lgj svhiqj]k'k; cG]lGid c\doxkdSxlsmlÌA cG]lgjfgëlerÍxkA c\doxkdX rmÙjigk'k; Qgk /jYzj SdlSxwkA -R/alrjH YeiGÙrrjgfaln\;
Tijsm rjGÑln YeiGÙrÍX iUledalu SflfjH rm'f\ YCJ i]A ekgkS,lÙaR hE\MrRy\ ziGnG -ujgk' dlhÙln\; -R/alrjdX T]lgUA ròjeoGÖA c±gj]k'k;
-R/alrjsh còGCrëhÍxksm dlgUsamkÙlH scÓkhG wujHfs'uln\ YePlrA; wujH dqjÎlH còGCdsg -dG,j]k'f\[ Lrïalu dmHÌgÌkA dmShlgÍxkaln\; KXYeSpCÍxjSh]\ dm'lH aßU fjgkijflAdoyjsr QlGÑjÌj]k' vgjikdxkA dk'kdxkA d{,jujmÍxksals] dlnlA; wrclYòf fJsg dkyÎ YeSpCÍX;
Sylc\ sthRy\[ SrlGÙ\ S>[ ssiÌG sthRy\ t'jiuksm còGCrA QM YmjÌjrlilA: QSg c\MJayjHÙs'; gcdgA dmHulYf fs'; Sylc\ sthRyjH Y>j}J,\ LPjrjSiCÙjsRy LiCj,¶ÍX dlnlA;
ssiÌG sthRyjr\[ - SeG h.jØf\[ Lfjrk caJeA ssiÌG t' dÌH akÍjufjrlhlilA; *ssiÌG* rlzÍX Plglxaluj - YeSpCÍxjH dÞkigk'ksÞ'fkA Qgk dlgnaluj eyÎkigk'k; LijSmukakÞ\ wujH; YePlr -dG,nikA wujHfs'; dkMilxjdsx ijvlgn svu¹jgk' SdlmfjukA[ fo]jhjmlrkÒ cAijPlrÍxksaÓlA T'\ vgjYfc±lgdÍxksm .lzaln\; - pIJejsh |d LSïilcj aPkg fajq\rlm\ cISpCjulu YCJ; sd; alurln\; rlHÌÙjsulÝfk iG,aluj aluR Lijsm flacj]k'k; dkmkA>lAzÍX aPkgujhln\;
edHcauÍxjH còGCdG]kSiÞj Qgk eJmjd fky'k YeiGÙj]k'kÞ\; CJfxelrJuÍxkA[ >jc\]M\[ rjh]mh[ cjzyM\ fkmÍjuiukA h.Ualn\; pIJejshÙj dØimA rmÙj ssidkS'gsÙ S>l}jH[ eJmjdukma amÍjSÌldk'k;
wrCorUaln\ pIJse'\ eyÎkiSÓl; dlMjsRy voxAijxjukA dlmjsRy irUfukA dl}ka{zÍxkSmukA ij,wïk]xkSmukA claJeUsÙ]kyjØkÒ S>lPiksaÓlA SvG'\ edHSelhkA .Jdgalu QgïgJîA rjhrjH]k'k;
SrlGÙ\ S> dmHÙJgA SdlyHcjr\ Yecjßaln\;
còGCrëhÍX rjgiPjukÞ\ -R/alrjH; SelG}\>¸uyjH rj'kA >lglmlæjSh]kÒ >c\ulYf -gA.j]k'f\ ekhGsØ ao'ganju\]ln\; Mud VolcanoukA sshAc\SMlN zk<dxkA TmfoG' ir.lzÍxksals]uln\ rsÑ -dG,j]kd; ulYfu\]jmujH -pjilcjdxlu *wGi*dsx dlnlR dj}jsuæjhluj;
-R/alrjH iUicluÍX dkyiln\; moyjcA fs' akDUA; YePlr d{,j srHd{,juln\; rlxjSdgikA Lm]ukA YePlr ijxdxln\; Ehi{îÍxkA eØ]yjdxkA d{,jsvÕsÌmk'kÞ\; LRefjrlujgÙjhPjdA s<d¶G .oajujH d{,j svÕsÌmk'kÞ\;
eqiGzÿÍX]kA eØ]yjdX]kA ihju ijhulnjijsm; rÓ aPkgakÒ *vlgsalïR* t'ujrA eqA Plglxaluj d{,jsvÕk'fjrlH fkValu ijhSu KÒo; ijalrÙjH ey'kigk'fjrlhldlA clPrÍX]\ ijhiGßri\; svs'ujH rj'kA dH]ÙujH rj'kaln\ eh clPrÍxkA tÙk'f\;
tNeÙlykCfalrikA irYeSpCaldulH ehfgA i{îÍX Tijsm dlnlA; aoilujgÙjhPjdA iUfUc¹ TrÍxjhkÒ agÍX TijmsÙ irÍxjhkÒfluj dn]l]sÌ}jgj]k'k; ehfgA eîjdxkSmukA cSæfA domjulnJ YeSpCA;
-Seîjdaluj dlemUÍX dkyilnjijmkÙkdlGs]'ksi'kA eyulR;
<li\ Shl]jSh]\ SeldkSÝlX[ c\MJayjsh ulYflrjg]\ QglX]\ 120 goeuln\; eSî pÓlX akDlïjgA mj]M\ LrlulcA h.ju\]kA; rjg]\ 150 goeul]j Kugksa'SfukÒo; <li\Shl]jH rj'kÒ am]ulYfujH BÍxksm cAZÙjsh 18Sesg -sxÏj duMjij}k; mj]sMl'kA BÍX]\ rHdjujÓ; Tgju\]lR YeSfUdjØ\ cJMjÓ; dj}ju ëhÍxjH tijSmukajgj]lrkÒ cIlfYïUA; enA d{fUaluj tÏj ilÍk' dlgUÙjH rj,\dG, elhjØjgk'k; c\MJayjhkÞlujgk' Q}kak]lH SegkSmukA Lrk.iA Lfk fs'ulujgk'k; ziNsaRyjrk h.jS]Þ rsÓlgk fkduln\ rjfUikA pÓlxkdxkSmukA KSpUlzëêlgkSmukA ssddxjShu\]\ alyjs]lÞjgj]k'f\; svyju dlgUA; moyjc clßUfdX ijdlcA YelejØk fkmÍjujgj]k'k; tïjrkA |fjrkA pÓlxêlG donkdXSelsh akx]lrlgA.jØjgj]k'k; tæjhkA aM\ a<lrzgÍxjH rj'kA fjdØkA iUfUc¹A fs'; calPlrikA[ cfUikA rêuksal'kA fjdØkA Lc¹ajØj}jÓ t'kSinA dgkflR;
